هالوکس والگوس (Hallux Valgus) که به آن قوز شست پا نیز گفته میشود، نوعی تغییر شکل در قسمت جلویی پا است که در آن انگشت شست به سمت انگشت دوم منحرف شده و در قسمت داخلی مفصل شست برجستگی ایجاد میشود.
این تغییر شکل در بعضی افراد بدون درد است، اما در برخی دیگر میتواند باعث فشار کفش، درد، التهاب و اختلال در راه رفتن شود.
علائم هالوکس والگوس
مهمترین علائم عبارتاند از:
برجستگی در قسمت داخلی مفصل شست
درد و حساسیت هنگام پوشیدن کفش
قرمزی یا التهاب روی برجستگی
انحراف شست به سمت انگشت دوم
ایجاد پینه یا ضخیم شدن پوست
درد قسمت جلویی کف پا
محدود شدن حرکت شست در موارد پیشرفته
شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است و وجود برجستگی بهتنهایی به معنی نیاز به درمان یا جراحی نیست.
علتهای ایجاد هالوکس والگوس
هالوکس والگوس معمولاً حاصل ترکیبی از عوامل ساختاری و بیومکانیکی است، از جمله:
زمینه ژنتیکی
شکل استخوانها و ساختار پا
شلی رباطها
برخی مشکلات بیومکانیکی
افزایش سن
بعضی بیماریهای مفصلی
استفاده طولانیمدت از کفشهای تنگ و پنجهباریک کفش نامناسب معمولاً تنها علت ایجاد هالوکس والگوس نیست، اما میتواند فشار و درد روی برجستگی را بیشتر کند.
تشخیص
تشخیص با معاینه پا و بررسی میزان انحراف شست انجام میشود. وضعیت مفصل شست، دامنه حرکتی، شکل پنجه، قوس کف پا، نقاط پرفشار و نحوه راه رفتن نیز میتوانند بررسی شوند.
در موارد لازم، پزشک برای بررسی دقیقتر استخوانها و مفصل ممکن است رادیوگرافی درخواست کند.
اسکن کف پا نیز میتواند اطلاعاتی درباره توزیع فشار و نقاط پرفشار کف پا ارائه دهد و در ارزیابی ارتوپدی فنی کمککننده باشد.
درمان هالوکس والگوس
اگر هالوکس والگوس بدون درد باشد، معمولاً درمان خاصی لازم نیست.
در افراد دارای درد، درمان ابتدا معمولاً بهصورت غیرجراحی انجام میشود و میتواند شامل موارد زیر باشد:
اصلاح کفش
استفاده از کفی طبی در موارد مناسب
پدهای محافظ
جداکننده یا ارتز انگشت در برخی افراد
تمرین و فیزیوتراپی
کاهش فشار روی قسمت داخلی پا
هدف اصلی این روشها کاهش درد و فشار و بهبود عملکرد پا است؛ نه اینکه الزاماً برجستگی استخوانی را از بین ببرند.
کفش مناسب برای هالوکس والگوس
کفش مناسب نقش مهمی در کنترل علائم دارد.
بهتر است کفش:
پنجه پهن داشته باشد
فضای کافی برای انگشتان ایجاد کند
روی برجستگی شست فشار وارد نکند
اندازه مناسبی داشته باشد
هنگام راه رفتن ثبات کافی ایجاد کند
کفشهای پنجهباریک و تنگ میتوانند فشار روی شست را افزایش دهند.
صندل طبی
در صورت استفاده از صندل، بهتر است قسمت جلوی آن فضای کافی داشته باشد و بندهای صندل مستقیماً روی برجستگی فشار وارد نکنند.
صندل باید علاوه بر راحتی، ثبات مناسبی برای پا ایجاد کند و مانع لغزش پا داخل آن شود.
نقش کفی طبی
کفی طبی در بعضی افراد میتواند به:
توزیع بهتر فشار کف پا
کاهش فشار روی قسمت جلویی پا
کاهش فشار نقاط پرفشار
بهبود شرایط مکانیکی پا
کاهش درد هنگام راه رفتن
کمک کند.
البته یک کفی واحد برای همه افراد مبتلا به هالوکس والگوس مناسب نیست و نوع آن باید بر اساس وضعیت پا و محل درد انتخاب شود.
آیا هالوکس والگوس بدون جراحی درمان میشود؟
در بسیاری از افراد میتوان درد و علائم را بدون جراحی کنترل کرد. با این حال، درمانهای غیرجراحی معمولاً نمیتوانند تغییر شکل استخوانی ایجادشده را بهطور کامل برگردانند.
اگر درد شدید باشد، تغییر شکل پیشرفت کند یا درمانهای محافظهکارانه مؤثر نباشند، پزشک ممکن است جراحی را بررسی کند.
نقش ارتوپدی فنی
در ارتوپدی فنی، علاوه بر خود قوز شست، شرایط کلی پا نیز بررسی میشود؛ از جمله قوس کف پا، وضعیت پاشنه و مچ، نقاط پرفشار، توزیع فشار و الگوی راه رفتن.
بر اساس نتیجه ارزیابی، در صورت نیاز میتوان از کفی طبی، پد محافظ، ارتز شست، کفش طبی یا صندل مناسب استفاده کرد.
هدف، کاهش فشار و درد و ایجاد شرایط مناسبتر برای عملکرد پا است.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت وجود درد شدید یا مداوم، تورم، افزایش سریع تغییر شکل، محدودیت حرکت شست، مشکل در راه رفتن یا درد مقاوم به درمانهای محافظهکارانه بهتر است فرد توسط پزشک ارزیابی شود.
جمعبندی
هالوکس والگوس یک تغییر شکل شایع پا است که عوامل ژنتیکی، ساختاری و بیومکانیکی در آن نقش دارند. انتخاب کفش مناسب و در موارد لازم استفاده از کفی و ارتز میتواند به کاهش فشار و درد کمک کند.
در ویان ارتو، هدف فقط توجه به ظاهر قوز شست نیست؛ بلکه شرایط مکانیکی پا و نحوه توزیع فشار نیز بررسی میشود تا در صورت نیاز، مناسبترین راهکار ارتزی برای هر فرد انتخاب شود.